Thời gian và cường độ lao động là một trong những yếu tố quan tâm hàng đầu của các tổ chức, doanh nghiệp và chính người lao động bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sự an toàn, cuộc sống gia đình của người lao động. Việc điều chỉnh tăng thời gian làm thêm giờ đáp ứng được một phần nhu cầu của doanh nghiệp, đóng góp vào quá trình phục hồi nền kinh tế, nhưng mặt khác phải chú ý đến vấn đề sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người lao động. Dưới đây là những điều cần lưu ý cho người lao khi làm thêm giờ.
Thứ nhất, người sử dụng lao động không được phép sử dụng lao động làm thêm quá số giờ quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 107 Bộ luật Lao động 2019, trừ trường hợp không giới hạn số giờ làm thêm theo Điều 108 của Bộ luật này.
Thứ hai, lao động từ 15 – 18 tuổi chỉ làm việc thêm giờ đối với một số công việc nêu tại Phụ lục V ban hành kèm theo Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH.
Thứ ba, người sử dụng lao động không được sử dụng lao động nữ làm thêm giờ trong 2 trường hợp: Lao động nữ mang thai từ tháng thứ 7 hoặc từ tháng thứ 6 nếu làm việc ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; lao động đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, trừ trường hợp được người lao động đồng ý.
Thứ tư, người sử dụng lao động phải thông báo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi tổ chức làm thêm trên 200 giờ nhưng không quá 300 giờ/năm theo quy định ở khoản 3 Điều 107 Bộ luật Lao động 2019.
Thứ năm, người sử dụng lao động chỉ được sử dụng lao động làm thêm giờ khi nhận được sự đồng ý của người lao động, trừ trường hợp nêu tại Điều 108 Bộ luật Lao động 2019.
Thứ sáu, người sử dụng lao động phải đảm bảo trả đủ lương làm thêm giờ cho người lao động theo quy định tại Điều 98 Bộ luật Lao động 2019.
Vào ngày thường, lương ít nhất bằng 150%. Vào ngày nghỉ hằng tuần, lương ít nhất bằng 200%. Vào ngày nghỉ lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương, lương phải ít nhất bằng 300% chưa kể tiền lương ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương đối với người lao động hưởng lương ngày.
Người lao động làm thêm giờ vào ban đêm thì ngoài việc trả lương theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, người lao động còn được trả thêm 20% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc làm vào ban ngày của ngày làm việc bình thường hoặc của ngày nghỉ hằng tuần hoặc của ngày nghỉ lễ, Tết.
Hiện nay, quy định của pháp luật giao cho doanh nghiệp là người chịu trách nhiệm chính về điều kiện lao động, sử dụng NLĐ cho phù hợp và giám sát chính về an toàn, vệ sinh lao động, đó là trách nhiệm của doanh nghiệp. Còn với cơ quan quản lý Nhà nước, trước khi làm thêm, doanh nghiệp phải có thông báo về Sở Lao động – Thương binh và Xã hội địa phương. Sở Lao động – Thương binh và Xã hội địa phương sẽ tùy theo tình hình mà có sự kiểm tra, giám sát, thanh tra.
Bên cạnh đó quy định công đoàn cơ sở – tổ chức đại diện của người lao động – phải căn cứ vào thỏa ước lao động tập thể, căn cứ vào hợp đồng giữa người sử dụng lao động với NLĐ để có sự giám sát việc tuân thủ pháp luật, đảm bảo điều kiện làm việc cho NLĐ và đảm bảo không để NLĐ bị quá sức, gây mất an toàn trong quá trình sản xuất.
