Sử dụng giấy tờ tùy thân, hồ sơ cá nhân của người khác để xin việc làm không chỉ khiến người lao động mất quyền lợi mà còn mang lại phiền phức cho người mượn lẫn doanh nghiệp
Sau hơn 25 năm làm việc tại một doanh nghiệp ở tỉnh Tây Ninh, tháng 3-2023, ông N.N.P xin nghỉ việc nhưng công ty không thể chốt sổ BHXH cho ông. Nguyên nhân là vì trên hệ thống BHXH thể hiện tên ông P. có 2 số sổ BHXH, tham gia BHXH ở 2 nơi và có thời gian đóng trùng từ tháng 11 đến tháng 12-2011. Để được chốt sổ BHXH, ông P. phải xử lý thời gian đóng trùng và thực hiện xong thủ tục gộp sổ BHXH
Vi phạm nguyên tắc "trung thực"
Ông P. cho hay vào tháng 11-2011, vì muốn giúp đỡ ông N.N.Đ đã lớn tuổi tìm việc làm, ông đã cho ông này mượn chứng minh nhân dân (CMND) mang tên mình xin vào làm công nhân cho một công ty ở tỉnh Long An. Sau khi vào làm việc, ông Đ. được công ty đóng BHXH và được cơ quan BHXH cấp sổ BHXH mang tên ông N.N.P. Tuy nhiên, sau khi đóng BHXH được 1 tháng (từ tháng 11 đến tháng 12-2011) thì ông Đ. nghỉ việc và ngưng tham gia BHXH.
Tuy thời gian cho người khác sử dụng thông tin cá nhân chỉ vỏn vẹn 1 tháng nhưng đã khiến ông P. gặp rất nhiều khó khăn khi thực hiện các thủ tục để xử lý thời gian đóng trùng BHXH. Theo quy định, trường hợp của ông P. phải khởi kiện ra tòa yêu cầu tuyên bố hợp đồng lao động (HĐLĐ) ký kết giữa ông N.N.P (thực tế là ông N.N.Đ) với Công ty TNHH Y. từ tháng 11 đến tháng 12-2011 vô hiệu và hủy thời gian đóng BHXH trong khoảng thời gian này.
Sau khi ông P. khởi kiện, để làm rõ vấn đề, tòa án triệu tập ông N.N.Đ với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Tuy nhiên, ông Đ. đã mất từ năm 2017 do bệnh. Do vậy, tòa phải triệu tập những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông Đ., gồm cha mẹ và con ông Đ., tham gia phiên xử (vợ đã ly hôn).
"Thời điểm cho mượn giấy CMND, tôi không am hiểu pháp luật nên không nghĩ chỉ vì 1 tháng đóng trùng BHXH lại gây rắc rối như vậy. Cũng may phía gia đình ông Đ. hợp tác nên phiên tòa đã chấp nhận yêu cầu của tôi" - ông P. nói.
Doanh nghiệp vạ lây
Tương tự, rắc rối cũng nảy sinh khi bà T.T.K.T cho bà T.T.K.A mượn CMND của mình để đi xin việc tại Công ty TNHH D.S (huyện Củ Chi, TP HCM) và tham gia BHXH từ tháng 10-2009 đến tháng 2-2010. Cùng khoảng thời gian đó, bà T. cũng đi làm và tham gia BHXH ở một công ty khác.
Tháng 3-2010, bà A. nghỉ việc và sau đó đã làm thủ tục rút BHXH một lần nhưng không hủy sổ BHXH (mang tên bà T.). Đến đầu năm 2022, khi bà T. làm thủ tục hưởng BHXH một lần thì cơ quan BHXH phát hiện có 2 số sổ BHXH. Bà T. đề nghị cơ quan BHXH hủy số sổ BHXH mà bà A. đã tham gia tại Công ty TNHH D.S để giải quyết chế độ BHXH một lần cho bà nhưng bị từ chối.
Thực tế ở công ty, NLĐ phải có giấy tờ tùy thân, hồ sơ xin việc và sơ yếu lý lịch có xác nhận của chính quyền địa phương mới được nhận vào làm việc. Tuy nhiên, do hình ảnh trên giấy tờ tùy thân được cấp đã lâu, có thể không giống với NLĐ tại thời điểm xin việc nên công ty không thể xác định được chính xác nhân thân của họ.
Bên cạnh đó, theo quy định, sau khi hết thời gian thử việc thì công ty phải ký HĐLĐ, tham gia BHXH cho NLĐ. Việc tham gia BHXH cho NLĐ cũng được cơ quan BHXH tiếp nhận, từ đó cấp thẻ BHYT và sổ BHXH cho họ. "Công ty tham gia BHXH cho NLĐ căn cứ trên HĐLĐ, lý lịch có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền và đóng BHXH là đúng quy định của pháp luật. Công ty không có lỗi trong việc NLĐ mượn giấy tờ tùy thân, hồ sơ cá nhân để xin việc nhưng lại phải gánh hậu quả" - ông Quí bày tỏ.
