Muốn nâng chất đào tạo nghề thì không chỉ tinh gọn cơ học, mà phải chủ động đổi mới mô hình quản trị, nâng hiệu quả hoạt động
TP HCM hiện có 19 trường cao đẳng (CĐ) và 20 trường trung cấp công lập. Với CĐ, có 14 đơn vị đang tự bảo đảm một phần chi thường xuyên, 4 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và 1 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư.
Kinh nghiệm từ thực tiễn
Theo dự thảo phương án sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập tại TP HCM, dự kiến TP HCM sẽ có 13 đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên (10 đơn vị nâng mức độ tự bảo đảm chi thường xuyên từ năm 2028 và 3 đơn vị nâng mức tự bảo đảm chi thường xuyên từ năm 2030); 4 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên; 2 đơn vị bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư. Dự thảo nêu rõ, mục tiêu đến năm 2030, 100% cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN) sẽ tự bảo đảm chi thường xuyên, không còn trường dạy nghề tự bảo đảm một phần chi thường xuyên.
Trao đổi với phóng viên, TS Đinh Văn Đệ, quyền Hiệu trưởng Trường CĐ Lý Tự Trọng TP HCM, cho biết trường là 1 trong 14 đơn vị tự bảo đảm một phần thu chi. Theo dự thảo, nhà trường sẽ là đơn vị chủ trì sáp nhập, đơn vị bị sáp nhập là Trường Trung cấp Thông tin Truyền thông. Sau sáp nhập, trường sẽ có 2 lĩnh vực đào tạo tương đồng (kỹ thuật và ngôn ngữ), giữ nguyên tên gọi là Trường CĐ Lý Tự Trọng TP HCM.
TS Đinh Văn Đệ đánh giá vấn đề sáp nhập trường nghề mang lại thuận lợi là giúp tinh gọn bộ máy, quy hoạch lại mạng lưới đào tạo, tránh trùng lặp và lãng phí nguồn lực, đồng thời mở rộng quy mô đào tạo và nâng cao chất lượng. Tuy nhiên, các trường cũng đối mặt với khó khăn. Cụ thể, việc sáp nhập "nguyên trạng" có thể dẫn đến nhiều bất cập trong quản lý, vận hành, cũng như nâng cấp và sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất của các trường cũ. Từ đó, dẫn đến thiếu hụt cơ sở vật chất khi sau sáp nhập vào cơ sở chính. "Nhiều trường nghề trước khi sáp nhập có thể không tuyển được học viên trong nhiều năm, dẫn đến khó khăn về tài chính, ảnh hưởng đến khả năng hoạt động sau sáp nhập. Sau khi sáp nhập, cơ sở chính phải chi trả thu nhập cho nhân sự mới được tiếp nhận, khó khăn cho chi phí vận hành bộ máy mới…." - TS Đinh Văn Đệ phân tích.
Từ năm 2009-2017 được xem là thời kỳ "vàng son" nhất của Trường Trung cấp Bách khoa TP HCM. Giai đoạn này, quy mô tuyển sinh duy trì đều đặn ở mức 600-700 chỉ tiêu mỗi năm. Tuy nhiên, những năm gần đây, công tác tuyển sinh đã dần gặp nhiều khó khăn. Trước bối cảnh hệ thống GDNN đang đẩy mạnh việc sáp nhập, TS Đặng Văn Sáng, Hiệu trưởng nhà trường, bày tỏ lo lắng: "Nếu sáp nhập không theo lộ trình phù hợp có thể tiềm ẩn rủi ro, nhất là làm mất đi thế mạnh riêng của từng trường, tạo tâm lý lo lắng cho giảng viên, học viên, hay gây vướng mắc trong công tác quản trị".
TS Sáng cho rằng nên ưu tiên sáp nhập các trường có cùng nhóm ngành đào tạo, giúp phát huy tối đa lợi thế chuyên môn, tận dụng hiệu quả đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất. Đồng thời, tinh gọn công tác quản lý và nâng cao chất lượng, sức hút của hệ thống GDNN.
"Cởi trói" tầm nhìn
Là người gắn bó hơn 16 năm với GDNN, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhận xét bức tranh GDNN những năm qua có đổi thay nhưng chưa đồng bộ. Có trường được đầu tư tốt, đội ngũ năng động, hợp tác doanh nghiệp hiệu quả, nhưng số này rất ít, còn lại phần lớn các trường vẫn đầu tư phân tán, thiếu nghề mũi nhọn, đội ngũ quản lý và giáo viên còn hạn chế, đổi mới chắp vá. Đặc biệt, đội ngũ làm chính sách về GDNN còn hạn chế năng lực, ít hiểu biết và tầm nhìn vẫn bị trói bởi thói quen bao cấp từ ngân sách.
"Thể chế ràng buộc, nhiều bộ ngành cùng quản lý gây chồng chéo; việc liên thông giữa phổ thông - nghề - đại học còn ách tắc. GDNN có điểm sáng nhưng muốn vững mạnh thì phải khắc phục bất cập về quản trị, chính sách, đầu tư và nhận thức xã hội" - TS Vinh khẳng định.
