Để hòa vào dòng chảy chung, ngoài nỗ lực nội tại, nhiều ý kiến cho rằng, điều cần nhất lúc này là sự đồng bộ về hành lang pháp lý. Cụ thể, Luật Giáo dục và Luật Giáo dục nghề nghiệp cần được sửa đổi, tích hợp và mang tính liên thông.
Ông Nguyễn Thế Lực - Chủ tịch Hội đồng quản lý Viện Khoa học, Công nghệ và Giáo dục Việt Nam; Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dược Hà Nội: Tạo hành lang pháp lý tốt nhất
Luật Giáo dục nghề nghiệp ra đời nhằm thể chế hóa Nghị quyết 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Đồng thời giúp phân luồng hệ thống giáo dục nghề nghiệp phát triển rõ ràng hơn, chất lượng đào tạo nghề chuyển biến tốt hơn và dần cụ thể hóa nhiệm vụ chính là nâng cao tay nghề của người lao động, từ đó tăng năng suất lao động.
Luật cũng trao quyền tự chủ cho các trường trong việc xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, tuyển sinh linh hoạt và tăng cường gắn kết với doanh nghiệp…
Tuy nhiên, cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn gặp không ít khó khăn trong liên thông với các trình độ khác thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, như liên thông trình độ đại học do khác nhau về chuẩn đầu ra, khác nhau về phương thức đào tạo.
Trong khi giáo dục nghề nghiệp đề cao thực hành, giáo dục đại học lại có tính học thuật cao hơn. Vì vậy, để sinh viên tốt nghiệp giáo dục nghề nghiệp liên thông được giáo dục đại học phải học bổ sung nhiều kiến thức, dẫn đến động lực học tập ở giáo dục nghề nghiệp giảm. Triển khai tuyển sinh, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học hiện nay cũng không cùng chung một hệ thống.
Việc chuyển giáo dục nghề nghiệp về Bộ GD&ĐT quản lý là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm tạo ra một hệ thống quản lý có tính đồng bộ trong đào tạo của hệ thống giáo dục quốc dân. Theo tôi, để giáo dục nghề nghiệp phát triển mạnh mẽ và hòa vào dòng chảy hệ thống giáo dục cả nước chúng ta cần lưu ý một số điểm:
Thứ nhất: Tạo hành lang pháp lý tốt nhất để phát triển và nâng cao chất lượng đào tạo nghề trong giáo dục nghề nghiệp.
Thứ hai: Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và chiến lược chuyển đổi số quốc gia và thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, Luật cần bổ sung, điều chỉnh để phù hợp và thích ứng cao trong kỷ nguyên số, cụ thể như: Ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý hệ thống giáo dục nghề nghiệp và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp (quản trị các trường, chương trình đào tạo…), đồng thời trang bị hệ thống hạ tầng số phục vụ cho nhiệm vụ chuyển đổi số toàn diện.
Thứ ba: Luật Giáo dục nghề nghiệp cần hỗ trợ phân luồng tuyển sinh từ học sinh đang học trên ghế nhà trường, để cân bằng công tác đào tạo giữa giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, đảm bảo công tác đào tạo nguồn nhân lực đúng và đủ phục vụ cho công tác phát triển đất nước.
Ông Trần Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM: Gắn đào tạo với sử dụng và việc làm
Theo tôi, xu thế phát triển của xã hội, các trường đặc biệt quan tâm đến việc đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp dạy học để đáp ứng theo nhu cầu xã hội, tạo cơ sở gắn đào tạo với sử dụng và việc làm.
Sự thay đổi tích cực về nhận thức và các giải pháp đầu tư nâng cao chất lượng đào tạo gắn với sử dụng lao động, cân đối theo trình độ nghề, nhu cầu ngành nghề để thực hiện chuyển dịch kinh tế, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa; thúc đẩy nguồn nhân lực đặc biệt đối với thanh niên về tự học tập, nâng cao trình độ nghề và các kỹ năng nghề.
Hiện nay, vấn đề tư vấn hướng nghiệp được Đảng, Nhà nước và các ngành, cấp đặc biệt quan tâm. Tại TPHCM, những năm gần đây, hoạt động tư vấn hướng nghiệp đã và đang tác động đến xã hội, ảnh hưởng đến nhận thức, định hướng cho học sinh THPT, THCS chọn các ngành nghề phù hợp với sở thích và khả năng của bản thân, không chọn ngành học theo đám đông; thay đổi dần nhận thức phải đậu đại học hoặc cao đẳng thì mới thành công.
--
